Engeland staat niet bepaald bekend vanwege zijn geraffineerde keuken. Smakeloos, vet, grijs gekookt. Alsof de Britse gastronomie zich nooit heeft hersteld van de rantsoenering in de jaren van WO II. In de top 11 van de michelin-sterrendichtheid in Europa (aantal sterren per 100.000 inwoners) staat het Verenigd Koninkrijk op de negende plaats: 0,26. (Nederland staat in dat lijstje trouwens op 5 met 0,70×85)

Geestige kookprogrammax92s
Ik ben benieuwd hoe deze hitparade er over een jaar of vijf uit zal zien. Britse chefs veroveren de wereld met hun techniek en culinaire verbeeldingskracht. En in geen land ter wereld worden waarschijnlijk zulke toonaangevende en geestige kookprogrammax92s geproduceerd als in de UK.

Prestigieuze competitie
De BBC zelf neemt het voortouw met Great British Menu: een inmiddels prestigieuze competitie, waarin Britse chefs worden uitgedaagd hun gerechten op het menu te krijgen van een bijzonder, groot banket. Ter gelegenheid van de tachtigste verjaardag van The Queen bijvoorbeeld, of voor een diner in de Britse ambassade in Parijs, of voor een selecte groep militairen teruggekeerd van een vredesmissie in Irak.

De indrukwekkende verschijning van Tom Kerridge

Het was bij gelegenheid van Great British Menu dat Koolstoven kennis maakte met de verschijning van Tom Kerridge. En laat me je verzekeren: die is indrukwekkend. Een beer van een vent, handen die een boompje uit de grond kunnen rukken, een vriendelijke glimlach en een jongensachtige twinkeling in zijn ogen. Deze culinaire gigant speelde het klaar om twee achtereenvolgende jaren zijn hoofdgerecht op het menu te krijgen van het Great British Menu.

Gexefntrigeerd
Chef Kerridge staat sinds 2005 achter het fornuis van zijn gastropub The Hand and Flowers in het stadje Marlow. Gelegen in het heuvelland van Buckinghamshire, een half uurtje buiten Londen. Inmiddels is dit gezellige etablissement gelardeerd met een michelinster. Zijn even rustieke als succesvolle interpretatie van een oer-Engelse keukenklassieker, varkensgebraad, had ons gexefntrigeerd. Koolstoven was van plan in The Hand tijdens een bezoek aan Engeland zox92n  Sunday roast te eten, maar vond de pub volgeboekt. Op zoek naar een geschikte plek voor een diner ter gelegenheid van x91de laatste avondx92 van onze vakantie, trokken we nogmaals de stoute schoenen aan. Ja, die avond is er nog een tafeltje vrij.

Onder de eeuwenoude balken

Het giet met bakken als we de M4 afrijden in de richting van Oxford. Weggekropen onder de paraplu spoeden we ons naar het restaurant. Onder de zware, eeuwenoude balken bij kaarslicht is de sfeer ontspannen en knus. De kaart is overzichtelijk, een keuze snel gemaakt. Voor mevrouw Koolstoven de geglaceerde kalfszwezerik, en de langzaam gegaarde eendenborst (mxe9t in eendenvet gefrituurde frieten, het Great British Menu-hoofdgerecht 2010). Voor meneer Koolstoven de Scotch Egg van kabeljauw, en de bun van Essex Lamb, zwezerik en salsa verde.

Delicate smaken
Zo groot de handen van de chef zijn, zo delicaat is de smaak van zijn gerechten. Met name de bun is ingenieus te noemen. Een bolletje wat lijkt brioche-deeg, waar een steel uit steekt. Het blijkt het bot te zijn van een fantastisch mals bereide lamskotelet, omringd door een mengsel van onder meer de zwezerik in een omhelzing van zacht brooddeeg. Smaken aards en fris tegelijk, perfect passend bij de lente die langzaam naar zomer verglijdt. De salsa verde is goddelijk: krakend groen van smaak, met een textuur mollig als zelfgemaakte mayonaise. Om over de begeleidende jus nog maar te zwijgenx85

Om voor te sterven
Het smaakt allemaal naar meer. Aarzelen doen we dus niet als we geconfronteerd worden met de vraag of we nog een dessert willen. We gaan voor de frambozensoufflxe9. Niet lang nadat onze bestelling is opgenomen, klinkt vanuit de keuken het geluid van een garde in een metalen kom. De soufflxe9 wordt ter plekke bereid. En het prachtig uit een koperen pannetje gerezen goudbruine luchtkasteel is om voor te sterven. Koolstoven is niet gierig met complimenten, die kennelijk zo bloemrijk zijn dat de flegmatieke bediening er door is aangedaan. Je zou zeggen dat personeel van een dermate accomplished chef toch wat gewend isx85 Tja, eer wie eer toekomt. x93Poetry on an platex85x94

The Hand and Flowers
126 West Street
Marlow
SL7 2BP

>> Bezoek de website van The Hand and Flowers

>> Lees het artikel over de michelin sterren-dichtheid in Europa

Rabarber was een smaakherinnering uit mijn jeugd. Tot voor kort, nadat ik nieuwsgierig was gemaakt door het hardnekkige enthousiasme van een aantal Engelse tv-chefs. Want rabarber geldt als hxe9t Engelse lentefruit bij uitstek. Oorspronkelijk stamt de rabarber uit de Himalaya-regio. De Chinezen kweekten het zox92n 2700 jaar geleden al, maar met name voor medicinaal gebruik. Via de zijderoute kwamen de robijnrode stelen ook in Europa terecht. 

Ingredixebnten
450 gram rabarberstelen (schoongemaakt en in stukken van twee centimeter gesneden), 200 gram witte basterdsuiker, 200 ml kokend water, geraspte schil van 1 citroen, 2 blaadjes witte gelatine, xbd theelepel kaneelpoeder, 1 theelepel geraspte gemberwortel

* Doe het kokende water is een pan, voeg de rabarber, de suiker en de geraspte citroenschil toe. Breng het terug aan de kook en laat het op een laag vuur 5 tot 8 minuten stoven (of totdat de rabarber zacht is);
* Roer de kaneel en de gember door het mengsel en laat het afkoelen;
* In een kom doen en in de koelkast zetten totdat je de gestoofde rabarber gaat serveren

In het oorspronkelijke recept wordt samen met de kaneel en de gember ook nog een scheut whisky (ongeveer 100 milliliter) toegevoegd. Lijkt me bij gelegenheid erg spannend om eens uit te proberen.

Rabarber schijnt ooit ontzettend kostbare handelswaar geweest te zijn. Dit schreef de Spaanse afgezand in Samarkand erover in de 15^e eeuw: x93De beste koopwaar hier komt uit China: in het bijzonder zijde, satijn, muskus, robijnen, diamanten, parels, en rabarber.x94 Dat heeft mijn groenteboer vrijdag op de markt niet geweten, toen ik bij hem een kilootje kocht xe0 x80 1,50. April en mei zijn rabarbermaanden bij uitstek. Na de langste dag nog rabarberstelen oogsten schijnt niet goed te zijn, omdat je daarmee de plant beschadigt.

Stel, je bent ergens in downtown London. En je bent op zoek naar een lekkere take away lunch. Of naar iets lekker voor bij de koffie of thee. En je loopt tegen een van de zes winkels aan van Konditor & Cook. Dan zeg ik: aarzel niet en ga naar binnen. Konditor & Cook is een feest van verrukkelijke sponge cakes, brownies, fruitige taartjes en allerlei ander uitermate verleidelijk gebak. Daarnaast is er een dagelijks wisselend menu van warme en koude hartige (lunch)gerechten zoals soepen en sandwiches die ter plaatse vers worden klaargemaakt.

Meesterlijke 'double act'
Laat je klanten vertellen wat er zo bijzonder is aan jouw zaak. "100% of your Recommended Daily Allowance of Feel Good" – dan mag je als patissier toch trots zijn wanneer iemand zich in dit soort termen uit over jouw Curly Whirly Cake. Gerhard Jenne is de geestelijke vader van al dat lekkers: opgeleid als 'Konditormeister' in Mxfcnchen en als kok in London. Dat verklaart de naam van zijn meesterlijke culinaire 'double act'.

Waar het allemaal begon

Koolstoven ontdekte Konditor & Cook in een onschijnbaar straatje net achter Waterloo Station. Het blijkt de plek te zijn waar het voor Jenne allemaal begon. We schrijven het jaar 1993. Inmiddels is er ook een facebook-groep genaamd 'Every corner of London should have a Konditor & Cook'. Helaas biedt dit piepkleine zaakje in Cromwell Road geen mogelijkheden om al dat heerlijks ook ter plaatse te eten, dus het blijkt geen geschikte plek voor onze brunch.

Curly Whirly Cake
Maar tijdens onze omzwervingen komen we die middag een andere vestiging tegen van Konditor & Cook. Vlak achter Borough Market en wel op het tijdstip dat perfect is voor fatsoenlijke "Kaffee und Kuchen". En deze winkel heeft een miniterras waar we met onze versnaperingen kunnen neerstrijken. Twee foodies, een capuchino, een dubbele espresso, een indrukkendwekkend stuk Curly Whirly Cake en een Strawboffee Pie: dan is het terras ook vol.

Verzuchtingen
Onder ons in het souterain zijn Jennes koekenbakkers bezig verse lekkernijen te bereiden. Van het gebak zijn we aanvankelijk stil. Uitermate rijk van smaak, smaakvol zoet, maar niet txe9. Dan leidt het tot verzuchtingen: "Zullen we vragen of we hier mogen wxf3nen?"

>> Ga naar de website van Konditor & Cook (Engelstalig)

Ingredixebnten
50 gram cacaopoeder, 75 gram maizena, 1 liter volle melk, 100 gram suiker, bakje slagroom, 50 gram dunne chocoladeflikken

Benodigdheden
pan met een dikke bodem, puddingvorm (inhoud tenminste 1 liter)

* Doe de cacao en maizena in een kom en roer door elkaar. Roer ongeveer 6 eetlepels melk door dit mengsel en zorg dat je een glad, dik papje zonder klontjes krijgt. Voeg eventueel nog wat melk toe om het jezelf makkelijker te maken. Roer dan de suiker erdoor.
* Spoel je puddingvorm om met koud water.
* Giet de melk in een pan met een dikke bodem en breng aan de kook. Roer dan scheutje voor scheutje het cacaomengsel door de melk. Wel blijven roeren, want anders loop je het risico dat de melk op de bodem aanbrandt… Temper de hittebron en laat het puddingmengsel ongeveer 4 minuten zachtjes koken. Wederom: blijf roeren! Het mengsel wordt steeds dikker.
* Giet het puddingmengsel in de vochtige puddingvorm. Laat de pudding koud worden. Zet de dan stijf geworden pudding eventueel in de koelkast.
* Klop voor het serveren de slagroom, met (vanille)suiker naar smaak.
* Leg een bord of schaal op de vorm en draai de vorm in 1 keer om. Laat de pudding voorzichtig uit de vorm op de schaal glijden.
* Versier de pudding met toefjes slagroom. Steek chocolaatjes in de toefjes voor een extra feestelijk effect.

Zomerse dagen vragen om lekker ijs. Dan kun je de stad in naar een ijssalon die de moeite waard is. Maar zou het niet lekker zijn, als je wat ijs in je eigen vriezer hebt? Zodat je de deur niet uithoeft als zin-in-ijs de kop opsteekt? Onderstaand recept vond ik in een boekje van Pippa Cuthbert en Lindsay Cameron Wilson, en is bij ons thuis inmiddels beproefd en niet te versmaden bevonden.

MUNTROOMIJS

Ingredixebnten
5 dl volle melk, 2 1/2 dl room, 15 gram vers muntblad, 150 gram fijne kristalsuiker, 2 grote eieren, 100 gram pure chocola (fijngehakt)

Benodigdheden
IJsmachine, blender, mixer

* Maal de melk, de room en het muntblad in een blender.
* Schenk het mengsel in een pan met een zware bodem en verhit het langzaam, tegen de kook aan. Temper het vuur en laat de vloeistof een minuut of 10 trekken, zodat de melk en de room de muntsmaak overnemen.
* Neem de pan van het vuur. Zeef het mengsel, zodat de gemalen muntblaadjes in de zeef achterblijven. Laat de melk een beetje afkoelen.
* Klop in een hittebestendige kom de eieren met de suiker tot je een egale vla-achtige substantie hebt. Klop hier de melk doorheen.
* Zet vervolgens de kom met het melk-ei-mengsel op een pan sudderend water (au bain marie). Blijf roeren tot de substantie zo dik is dat het de achterkant van je pollepel bedekt.
* Haal de kom van het vuur en bedek het oppervlak van de vla met vetvrij papier of plasticfolie om velvorming te voorkomen.
* Laat het mengsel afkoelen en zet het minstens 1 uur in de koelkast.
* Karn de afgekoelde massa volgens de gebruiksaanwijzing in je ijsmachine. Stop met karnen ongeveer 5 minuten voor het mengsel is bevroren. roer de gehakte chocolade erdoor.
* Doe het ijs in een diepvriesdoos en dek het oppervlak af met vetvrij papier of plasticfolie. Zet de doos in de vriezer.

Bayerische Creme, oftewel crxe8me bavaroise: een klassieker onder de toetjes. Naar verluidt is het spoor van deze lekkernij in de culinaire historie terug te volgen tot in de 14e eeuw. Het leidt naar de hofkeukens van de hertog van Beieren. Opvallend dat zoiets lichts zijn oorsprong vindt in een regio die toch bekend staat om zijn robuuste gerechten. Een nagerecht voor koks met enige handigheid en veel geduld. Maar het resultaat is niet te versmaden.

BAYERISCHE CREME
(Crxe8me Bavaroise/Bavarois)

Ingredixebnten
500 milliliter volle melk, 3 verse eigelen, 60 gram fijne kristalsuiker, 4 blaadjes witte gelatine, 1 vanillestokje, schil en sap van 1 citroen, 125 milliliter slagroom, (naar wens een paar plakjes citroencake (in blokjes gesneden) of lange vingers)

* Doe de melk in een pannetje met de opengesneden vanillepeul en de citroenschil. Verwarm de melk tot tegen het kookpunt aan en laat zo een poos trekken, zodat de melk de smaken overneemt.
* Bereid de gelatine voor: laat de blaadjes gelatine ten minste 10 minuten wellen in 4 eetlepels koud water.
* Klop de eigelen met driekwart van de suiker tot een egale schuimige vla. Voeg vervolgens de melk toe (die mag echt niet koken, want dan heb je roerei…) en de citroensap.
* Roer de vla op een laag vuur net zolang tot de massa indikt en een keer opkomt. (Dan komt er een bubbel van de bodem van de pan omhoog, die ploft.) Draai het vuur uit, maar blijf nog wel even goed roeren om het stollen van het eigeel te voorkomen.
* Los nu de gelatine op in 4 eetlepels kokend water. Zorg ervoor dat de gelatine mooi oplost, maar dat de oplossing wel duidelijk onder het kookpunt komt.
* Roer de gelatineoplossing goed door de ingedikte vla, in een schaal gieten en dan in de koelkast zetten om te laten 'opstijven'.
* Klop de slagroom met de overgebleven suiker.
* Ga verder met je crxe8me als de massa aan de rand duidelijk stijf begint te worden: als er een stijve rand op de massa komt van ongeveer twee centimeter, zit je goed. Spatel de geslagen room door de crxe8me.
(* Als je de slagroom door de crxe8me roert wanneer die nog niet voldoende is opgesteven, schift de massa: de crxe8memassa zakt omlaag, de slagroom komt naar boven. Is je crxe8me te erg opgesteven, verwarm haar dan au bain marie, terwijl je haar met een garde zachtjes losklopt, zodat de massa weer egaal en zacht is. Spatel vervolgens de geklopte room er doorheen.)
* Doe de massa in een grote puddingvorm (of verdeel haar over afzonderlijke kleine vormpjes). Voeg desgewenst de blokjes cake of de lange vingers toe. Strijk de bovenkant glad. Zet de crxe8me in de koelkast om haar helemaal stijf te laten worden.
* De crxe8me kun je het beste bereiden een dag voordat je haar serveert.
* Garneren met aarbeiencoulis en/of stukjes verse aardbei die je hebt laten marineren met wat vanillesuiker, citroenrasp en citroensap.

Dit recept is qua smaak een soort basisrecept. Je kunt ook andere fruitsmaken nemen, of karamel of koffiesmaak.

De Engelse chef Yotam Ottolenghi maakt naam door als vleeseter vegetarisch eten sexy te maken. (Zou een aandachtspuntje kunnen zijn voor al diegenen wie het feminisme bezig houdtx85) Hij serveert vlees in zijn vier restaurants in London. Maar zijn wereldwijde faam dankt hij aan zijn vegetarische recepten. Zijn veelvoud aan smaakcombinaties, ook vleesloos, is waarschijnlijk te danken aan zijn achtergrond. Met een Duitse moeder en een Italiaanse vader, opgegroeid in Jeruzalem en sinds 15 jaar woonachtig in de Engelse hoofdstad. Dit recept kwam ik laatst tegen op een website van een Duitse krant.

SALADE VAN GROENE ASPERGES MET TOMATENSALSA EN GEITENKAAS

Ingredixebnten
1 sjalot (gesnipperd), 1 teentje knoflook (geperst), 2 eetlepels wijnazijn, xbd eetlepel balsamico, 4 eetlepels olijfolie, 400 gram groene asperges, 200 gram rijpe tomaten, 1 eetlepel dille, 1 eetlepel peterselie (fijngehakt), 1 eetlepel munt (fijngehakt), 100 gram jonge geitenkaas, zout en versgemalen zwarte peper

Benodigdheden
Grillpan

* Doe de sjalot met de knoflook, de twee azijnen, de olie met wat zout in een schaal. Goed mengen zodat een mooie, egale dressing ontstaat. Laat de dressing een poos trekken, zo worden de ui en de knoflook milder.
* Zet een pan met water op en breng dat aan de kook. Snijd de harde onderkanten van de groene asperges af en doe ze in het kokende water. Twee minuten laten koken, dan afgieten en in ijswater doen. Maak de asperges droog met keukenpapier of een schone doek.
* Laat de grillpan goed heet worden. Leg de asperges dwars op de grill en bruin ze: twee minuten aan elke kant. Van de grill nemen en laten afkoelen.
* Snijd de tomaten in vieren. Verwijder de pitten en snijd dan de kwarten in dobbelsteentjes. Samen met de dille, de peterselie en de munt bij de gemarineerde sjalot doen en goed doorroeren. Op smaak brengen met zout en peper.
* De asperges over borden verdelen. Hierover de tomatensalsa scheppen. De geitenkaas hierover verbrokkelen.

Bordeaux-topwijnen onder de hamer
Een bericht dat het begrip 'kelderruiming' in een prikkelend daglicht zet: een mysterieuze wijnverzamelaar doet een deel van zijn collectie van de hand. En het gaat niet zomaar om wat flesjes, van die lekkere rode slobberwijntjes. Een kleine duizend partijen gaan bij Christie's in Genxe8ve onder de hamer: stuk voor stuk juwelen gemaakt door de de-luxe-chateaus uit de Bordeaux. Mouton-Rothshild, Latour of Margaux, wat dacht je ervan?

Een onvoorstelbaar idee
Altijd al willen weten hoe de Romanxe9e-Conti uit het mythische oogstjaar '45 smaakt? Dat moet  wijnliefhebbers in de oren klinken alsof na jaren het monster van Loch Ness zich uiteindelijk aan de oppervlakte meldt. Ook wordt er Chateau D'Yquem geveild, jaargangen uit de 19e eeuw. Hoe zou dat smaken, een wijn waar in het jaar 1865 de kurk op werd gedrukt? Een onvoorstelbaar idee. Wat doet dat met druivensap, dat onaangeroerd ligt terwijl op aarde de mensheid went aan elektrisch licht, watercloset en internet. En en passant ook wat mannen naar de maan stuurt?

Proefdag
Er mag geproefd worden. Al vraag ik me af: voor- of nadat de veilingmeester er aan te pas gekomen is? Kent een wijnveiling een kijk- c.q. proefdag? Mocht dat zo zijn: vandaag over een week is het te doen, bij Christies in Genxe8ve. Acht-en-half uur rijden verwijderd van waar mijn modem staat. Een hazenslaapje vergeleken bij 146 jaar dat die Chateau D'Yquem te rusten lag. Hm…

Duitsland… zo nabij, zo onbekend. Ten aanzien van de Duitse keuken regeren in de gedachten van veel Nederlanders de clichxe9es. Worst, Sauerkraut. Natuurlijk schuilt ook in dit clichxe9e een kern van waarheid. Van worsten maken hebben Duitse slagers xe9cht verstand. (En een Currywurst is op zijn tijd natuurlijk niet te versmaden.) Voor wie gexefnteresseerd is in de wereld achter het clichxe9e, volgt hier een klein en geenzins volledig exposxe9.

Op de kaart reikt Duitsland van halverwege Frankrijk tot aan Denemarken, van de Noordzee tot aan Polen en Tsjechixeb: uitgestrekt en rijk aan afwisseling is het landschap. Logisch dus dat de Duitse keuken veel gezichten heeft. Dit exposxe9 beperkt zich tot het Noordoosten van het land, Berlijn en wijde omstreken zeg maar. Qua reputatie niet het ultieme culinaire walhala. Maar wie zich open stelt en een klein beetje moeite doet, kan mooie en lekkere dingen vinden.

Ontbijt
Het meest elementair van het Duitse ontbijt zijn natuurlijk de knapperige witte broodjes, in Berlijn x91Schrippenx92 genoemd. Besmeren met boter, jam of onweerstaanbaar nutella. Of met kaas of vleeswaren beleggen.

Daarnaast kent Duitsland een brede traditie aan fijne deegwaren van gist- of bladerdeeg. In de talloze bakkerswinkels in Berlijn vind je in vele soorten en maten wat je in het Frans x91Viennoiseriesx92 zou noemen. Voorbeelden: Schnecken, een soort koffiebroodje, met suikerglazuur, banketbakkersroom of x91Streuselx92 (vergelijkbaar met Engelse crumble) bedekt. Typisch voor Noordoost-Duitsland: Spritzkuchen, gemaakt van soezendeeg dat gefrituurd is. En niet te vergeten natuurlijk de overbekende Berliner bollen die in Berlijn x91Pfannkuchenx92 heten, traditioneel gevuld met rozenbotteljam.

In verreweg de meeste Berlijnse bakkerswinkels kun je bij wijze van ontbijt een kop koffie of thee en een stuk Kuchen of een zoet broodje (of twee of driex85) naar keuze kopen en het ter plekke staand of zittend nuttigen. Ook heel gebruikelijk is om in het cafxe9 te ontbijten. Waarbij je moet weten dat in Duitsland x91ein Cafxe9x92 een plek is waar je de hele dag terecht kunt voor een kop koffie, lunch, een eenvoudige warme maaltijd, maar ook x92s middags en x92s avonds voor een alcoholisch drankje binnen of buiten. Een combinatie van koffiehuis, eetcafxe9 en kroeg dus.

Warme maaltijd
Traditioneel gebruikte men in Duitsland de warme maaltijd tussen de middag. Maar inmiddels is dat ook bij onze oosterburen redelijk x91genormaliseerdx92. De Duitse keuken is uiteraard vermaard voor haar worsten in alle soorten en maten. De keuken van Berlijn en de rest van Noordoost Duitsland is van oorsprong eenvoudig en robuust, gericht op de caloriebehoefte van mensen die in een vrij guur klimaat fysiek zwaar werk moesten doen.

Het varken is de voornaamste vleesleverancier, maar ook rund, kalf en in mindere mate lam vinden hun weg naar het bord op de Berlijnse eettafel. 

Nergens ter wereld worden meer aardappelen gegeten dan in Duitsland. Ze komen in allerlei verwerkingsvormen: als Salz- of Petersilienkartoffel (gekookt), Bratkartoffel (gebakken), Back- of Ofenkartoffel (gepoft), of als Kartoffelklos of Knxf6del (fijngewreven rauwe en/of gekookte aardappelen tot een deegje gevormd, waarvan ballen worden gemaakt, die worden gekookt in water. xc9cht goede herken je eraan dat ze in het hart wat gebakken croutons dragenx85)

Voor de stevige eter is er Eisbein (gekookte varkenshiel) traditioneel geserveerd met Erbsenpxfcree (puree van doperwten) of Hacksen (varkenshiel gebraden in de oven). Een andere klassieker uit de keuken van Noordoost Duitsland zijn Kxf6nigsberger Klopse: gehaktballetjes van gemengd gehakt, gepocheerd en geserveerd met een romige saus met mosterd en kappertjes (en rijst en rode biet om het helemaal af te maken, zoals de traditie het voorschrijft

Wat minder robuust, maar ook een Berlijnse klassieker zijn Kohlrouladen: witte kool-bladen gevuld met gehakt, gebraden in de oven en geserveerd met een lekkere jus.  Een bekend rundvleesgerecht uit de Duitse keuken is Sauerbraten. Dat is een groot stuk vlees dat enkele dagen wordt gemarineerd in azijn, wijn of karnemelk met kruiden en specerijen. Vervolgens wordt het gebraden met appelen en kruidkoek. De jus die er bij wordt geserveerd is daarom in de regel een beetje zoetig van smaak.

Ook vis ontbreekt niet op het menu. Zander (snoekbaars) wordt van oudsher veel gegeten, maar ook Forelle (forel).

Zelfs Duitsers hebben vitaminen nodig, dus daarom is ook groente een vast bestanddeel van de maaltijd. Geen nadere introductie behoeft is uiteraard Sauerkraut. Rotkohl (of Blaukraut) is eveneens populair. In het voorjaar vind je veel Spargel op het menu (asperge). Ze worden warm gegeten met Schinken (gekookte ham), gehakt ei en een botersausje. Maar ook koud of lauwwarm: gekookt en dan met een dressing van olie en azijn als salade. En dan zijn er natuurlijk de Salatbeilagen die bestaan uit rauwe of gekookte gesneden groenten: van witte of rode kool, Gurken (komkommer), grxfcne Bohnen (sperziebonen) of Karotten (worteltjes).

Suggesties
Wie xe9cht Duits wil eten, en niet per se Bratwurst, Schnitzel of Sauerkraut, kan op zoek gaan naar een restaurant met Gutbxfcrgerliche Kxfcche. In Berlijn zou ik mijn geluk gaan beproeven bij deze etablissementen.

>> Mommseneck (Potsdamer Platz)

>> Oderquelle (Prenzlauer Berg)

>> Deponie No. 3 (Mitte)

Als televisiekijker struikel je tegenwoordig over de beeldbuiskoks. Niet al die beeldbuiskokerij is natuurlijk even interessant en bezienswaardig. Een van de aanstekelijkste exponenten van het genre vind ik toch wel het Engelse duo Simon King en Dave Myers. Als The Hairy Bikers trokken ze jarenlang heel de wereld over op hun motorfietsen op zoek naar authentieke recepten. Tegenwoordig zoeken ze het dichter bij huis: hartverwarmende recepturen van 'gewone'moeders van her en der uit het Verenigd Koninkrijk. Een voorbeeld? Probeer deze eenvoudige maar overheerlijke visschotel eens.

MUM'S EVERY DAY FISH PIE
(ovenschotel met vis en aardappelpuree)

Ingredixebnten
Voor de vulling: 400 ml (volle) melk, 1 ui in grove ringen gesneden, 2 laurierblaadjes, 500 gr stevige witte visfilet zonder huid (kabeljauw of schelvis), 40 gr boter, 40 gr bloem, 150 gr diepvries tuinerwtjes, 150 gram rauwe gepelde garnalen, zeezout en versgemalen zwarte peper

Voor de puree: 800 gr kruimige aardappelen (geschild en in kwarten gesneden), 40 gr boter, 3 eetlepels melk, 100 gr rijpe gerapste kaas

Benodigdheden
Ovenschaal van 1,5 liter

* Verwarm de oven voor op 200 graden Celsius.
* Begin met de vulling: doe de melk met de gesneden ui en de laurier in een ruime pan met deksel. Voeg naar smaak zout en zwarte peper toe. Doe de visfilets erbij en breng het langzaam aan de kook. Doe het deksel op de pan en laat twee minuutjes koken.
* Haal de pan van het vuur en laat 2o minuten staan, zodat de visfilets kunnen garen in de hete melk. Giet de vis af, bewaar de melk want die heb je zo nog nodig. De ui en de laurier kun je wel wegdoen.
* Vul een pan met water. Doe daarin de stukken aardappel en wat zout. Breng het water aan de kook en laat net zolang op een laag vuur koken tot de aardappelen gaar zijn. Dat duurt waarschijnlijk een minuut of 15.
* Giet de gare aardappelen af, doe ze terug in de pan. Maak een puree met de boter, de melk en driekwart van de geraspte kaas. Op smaak brengen met zout en vers gemalen zwarte peper.
* Maak nu de vulling af: smelt de boter in een sauspannetje met een dikke bodem en roer de bloem er door. Laat de roux die je zo hebt gemaakt eventjes garen, maar blijf wel roeren zodat ze niet te bruin wordt. Dan scheutje voor scheutje de melk toevoegen waarin je de vis hebt gegaard. Blijf goed roeren (een garde is hierbij ideaal, tegen de klontjes) totdat de saus lobbig en egaal is. Voeg de erwtjes toe en breng op smaak met zout en peper.
* Beboter de ovenschaal. Bedek de bodem ervan met een derde van de saus. Verdeel de gegaarde visfiltets in kleine stukjes en leg die op de saus. Strooi de helft van de garnalen over de vis.
* Bedekken met een derde van de saus en hierover de resterende stukjes visfilets en garnalen verdelen. Bedekken met de overgebleven saus.
* Schep de aardappelpuree over het vismengsel. Strijk de puree mooi glad met een paletmes of een spatel. Strooi de overgebleven gerapste kaas erover. Schuif de schotel onder de grill van de voorverwarmde oven en laat hem goudbruin bakken.

>> Nader kennis maken met The Hairy Bikers (Engelstalige website)